De overgang is de fase waarin je lichaam verandert van vruchtbaar naar onvruchtbaar. De menopauze is daarbinnen één moment: je laatste menstruatie, achteraf vastgesteld twaalf maanden later. Overgang en menopauze betekenen dus niet hetzelfde, al worden de woorden voortdurend door elkaar gebruikt.
Veel vrouwen hebben geen idee wanneer de overgang begint en welke fasen er zijn. Meer dan eens worden ze compleet overvallen. Ze herkennen signalen en klachten pas met terugwerkende kracht, omdat ze er ergens over horen of lezen en verbanden leggen met hun eigen ervaring. Dat is, op zijn zachtst gezegd, jammer. Veel van de stress, onmacht en klachten in de jaren rondom de menopauze kunnen verminderd en zelfs voorkomen worden. Als je weet wat je te wachten staat, kun je doen wat je nodig hebt en gemakkelijker door deze fase laveren.
Tijd om helderheid te creëren.
Waarom worden overgang en menopauze steeds door elkaar gehaald?
Overgang en menopauze worden te pas en te onpas omgewisseld, terwijl ze niet hetzelfde inhouden. Ook wordt nog wel eens perimenopauze gezegd als menopauze wordt bedoeld, en andersom. In het Engels is menopause hét woord voor de hele overgangsfase. Daarnaast worden termen als menopauzetransitie en menopauzetransformatie gebruikt, waarmee naast de fase ook het proces zelf bedoeld wordt.
Naast de verwarrende terminologie is er ook de blinde vlek in de gezondheidszorg als het gaat over de overgang. Veel beschrijvingen, ook die in standaarden van artsen en specialisten, zijn gekoppeld aan veranderingen in de menstruatiecyclus. Daarom denken ook zorgprofessionals niet altijd aan de overgang als vrouwen met klachten op het spreekuur komen. Zeker niet als die vrouwen vertellen dat hun cyclus regelmatig en onveranderd is.
En dan is er ook nog de negatieve en eenzijdige beeldvorming. De overgang wordt veelvuldig geassocieerd met aftakeling en verval, met de nadruk op alles wat verandert en misgaat. Dat is slechts een deel van het verhaal. Als je het complete plaatje kent, zie je ook de winst van deze transformerende levensfase.
Vraag je je af of je in de overgang bent? Doe de OvergangsCheck
Welke fasen heeft de overgang?
Premenopauze.
Deze periode begint in de pubertijd met je eerste menstruatie en duurt zo lang als je een regelmatige cyclus hebt.
Perimenopauze.
De fase die ook overgang of menopauzetransitie heet. Dit is de periode waarin de eicelproductie afneemt en je eierstokken minder vrouwelijke geslachtshormonen aanmaken. De fase eindigt als je eierstokken er helemaal mee stoppen en je voor de laatste keer ongesteld bent. Vaak wordt deze fase gekoppeld aan veranderingen in de menstruatiecyclus. Voor veel vrouwen is het een fase van onbalans die gepaard kan gaan met overgangssymptomen en overgangsklachten. De perimenopauze kan al voor je 40e beginnen en dat is veel eerder dan de meeste vrouwen denken.
Belangrijk om te weten: sommige vrouwen ervaren in deze fase helemaal geen veranderingen in hun cyclus. Bij hen stopt de menstruatie van nature van het ene op het andere moment. Dat wil niet zeggen dat ze geen klachten ervaren 23 verrassende symptomen. Vanbinnen is er al van alles in beweging, waar je ook aan de buitenkant last van kunt hebben. Zonder dat je door hebt dat het met de overgang te maken heeft.
De meest voorkomende klachten in de perimenopauze:
- opvliegers en nachtzweten
- slaapproblemen: lang wakker liggen voor je in slaap valt of meerdere keren per nacht wakker liggen
- stemmingswisselingen: een kort lontje, huilen om niets, je somber voelen, snel geïrriteerd of angstig zijn, zelfs in paniek raken
- brein- of hersenmist: niet op woorden of namen komen, de draad van je verhaal kwijt, afspraken vergeten, spullen kwijt, niet meer weten waarom je ook alweer naar zolder liep
Inmiddels zijn er zo'n 40 tot 70 symptomen bekend die met de overgang samen kunnen hangen Bekijk de 23 verrassende symptomen. De meeste klachten verdwijnen na je laatste menstruatie. Al is dat niet voor iedereen zo. En als je overgangsklachten ervaart, ben je gek als je gaat zitten wachten tot het vanzelf overgaat.
En heb je zorgen, vragen, twijfels of een niet-pluisgevoel? Raadpleeg dan je arts of specialist.
Weten welke signalen je nog meer kunt ervaren? Doe de OvergangsCheck
Menopauze.
De term komt van het Griekse mèn (maand) en pausis (ophouden). De menopauze is het tijdstip van je laatste menstruatie, achteraf bepaald twaalf maanden na die laatste keer. Het is dus maar één moment, en je weet het pas een jaar later. Word je dan, verrassing, alsnog ongesteld? Dan ben je weer in de perimenopauze. Gemiddeld valt de menopauze tussen je 49e en 52e. Bij sommige vrouwen is dat vóór hun 45e (vroege menopauze) of zelfs vóór hun 40e (premature menopauze). Er zijn ook vrouwen die pas rond hun 57e of 58e hun laatste menstruatie hebben. De verschillen tussen vrouwen zijn groot.
Vroege of premature menopauze.
Zo'n vroege start kan van nature zo zijn. Ook een afwijkende functie van je eierstokken, een auto-immuun- of stofwisselingsziekte, een infectie of een genetische oorzaak kan een rol spelen. En er zijn operaties en medische behandelingen waardoor vrouwen vervroegd in de overgang komen. Dan wordt gesproken van een opgewekte menopauze. Die verschilt in vele opzichten van een spontane menopauze en kan heel snel na de ingreep optreden.
Postmenopauze.
Deze periode wordt gevormd door de eerste jaren vanaf één jaar na je laatste menstruatie. Al wordt met deze term ook wel de rest van je leven aangeduid. En, nogmaals: pas een jaar na die laatste menstruatie weet je dat je in de postmenopauze zit.
Hoe lang duurt de overgang?
Van begin perimenopauze tot en met de menopauze duurt de overgang gemiddeld 4 tot 10 jaar, soms zelfs 14 jaar. Vanaf één jaar na je laatste menstruatie begint de postmenopauze, die de rest van je leven duurt. Hoe lang de overgang precies duurt, verschilt sterk per vrouw: beginleeftijd, erfelijkheid en leefstijl spelen daarbij een rol.
Meer dan een medische fase
Tot zover de cleane, technische kant. De overgang is namelijk zoveel meer dan dat. What's in a name: het is de overgang naar een andere levensfase, net als de pubertijd dat is. Bizar trouwens, hoeveel overeenkomsten er zijn tussen meiden van 11 tot 18 en vrouwen van pak 'm beet 40 tot 60.
Het zijn de jaren waarin fundamentele levensvragen boven komen drijven. Wie ben ik echt? Wat is belangrijk voor mij? Welk leven wil ik nog leiden? Vragen waar veel vrouwen mee worstelen, die enorm verwarrend zijn en impact hebben op jezelf, je leven en je bedrijf. Soms zit er verdriet onder die te maken kan hebben met rouw en verlies zonder dat er iemand is doodgegaan. Levend verlies heet dat . Het vraagt moed om dat veranderproces met jezelf aan te gaan. Zeker in een maatschappij waarin zoiets al snel wordt weggezet als midlife crisis.
De overgang is geen pauze, geen stilstand, en al helemaal geen aftakeling. Het is een ontdekkingsreis vol mogelijkheden voor groei en bloei. Een transformatie die je leidt naar een leven waarin je, meer dan ooit, jezelf bent. Waarin je loslaat wat niet meer werkt. Waarin je de wereld in zet wat je ten diepste te bieden hebt, met al je kennis, ervaring, wijsheid, humor en intuïtie. En je nog volop van betekenis bent.
Twijfel je of je klachten bij de overgang horen? Doe de OvergangsCheck brengt je klachten in kaart op alle vier de gebieden: fysiek, mentaal, emotioneel en spiritueel.
Liever luisteren? In de podcast Bruisende Avonturen staat de aflevering "Overgang. Menopauze. Wat is het verschil" Beluister de podcast.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen overgang en menopauze?
De overgang is de fase waarin je lichaam verandert van vruchtbaar naar onvruchtbaar. De menopauze is daarbinnen één moment: je laatste menstruatie, vastgesteld twaalf maanden erna. De overgang begint jaren vóór de menopauze, in de perimenopauze, en zet zich na de menopauze voort in de postmenopauze.
Vanaf welke leeftijd begint de overgang?
De perimenopauze kan al voor je 40e beginnen. De menopauze valt gemiddeld tussen je 49e en 52e. Vóór je 45e heet het vroege menopauze, vóór je 40e premature menopauze, en sommige vrouwen hebben pas rond hun 58e hun laatste menstruatie.
Welke fasen heeft de overgang?
De overgang kent drie fasen: de perimenopauze (vanaf het moment dat je eierstokken minder vrouwelijke geslachtshormonen aanmaken, tot je laatste menstruatie), de menopauze (je laatste menstruatie, achteraf vastgesteld) en de postmenopauze (meestal de eerste jaren vanaf één jaar na je laatste menstruatie. Al wordt met deze term ook wel de rest van je leven aangeduid).
Kun je in de overgang zitten met een regelmatige cyclus?
Ja. Niet elke vrouw ervaart een veranderende cyclus. Bij sommige vrouwen stopt de menstruatie van het ene op het andere moment, terwijl de klachten al jaren eerder begonnen. Daarom wordt de overgang zo vaak gemist, ook door artsen, specialisten en andere gezondheidsprofessionals. Veranderde of onregelmatige menstruaties zijn een mogelijk teken, geen vereiste.
Waarom hoor ik zoveel verschillende termen?
Omdat de termen in de praktijk door elkaar gebruikt worden. In het Engels is menopause hét verzamelwoord voor de hele fase. Nederlandse bronnen spreken afwisselend over overgang, menopauze, perimenopauze of menopauzetransitie. Vraag bij twijfel gewoon wat iemand precies bedoelt.
Herken je jezelf in een van deze fasen en wil je zicht op waar jij staat? Doe de OvergangsCheck Meer over de verschillen tussen overgang en burn-out lees je hier Lees meer over overgang of burn-out.